Charlotte Labee

7 gezondheidsgewoonten die we van de oermens kunnen leren

We kunnen veel van onze voorouders, de oermens, leren over onze gezondheid. ‘Maar we zijn toch geen oermensen meer?’, hoor ik je denken. Dat klopt, maar ons brein, DNA en lichaam zijn ten opzichte van toen nauwelijks veranderd – slechts 2-3% procent. Onze gewoontes zijn echter wel sterk veranderd, en die gaan daarom ook niet goed samen met ons oerbrein.

 

Hetzelfde oerbrein, andere gewoonten

Ons brein is geprogrammeerd om dingen te doen die in de oertijd wel goed voor ons waren, maar nu niet meer. Wij mensen veranderen namelijk veel langzamer dan onze omgeving. Ons brein is daarom nog steeds gemaakt voor het leven dat de oermens leidde. Een leven dat enkel draaide om de basisbehoeften: eten, drinken, gevaar uit de weg gaan, voor elkaar zorgen. Men ging op jacht wanneer er honger was en ontspande rond het vuur wanneer er geen honger was. Hierdoor is de mens van nature ook ‘lui’: we zijn erop ingesteld om onze energie te sparen omdat in de oertijd eten geen vanzelfsprekendheid was en de energie nodig was om dit eten te vinden. Ook hebben we van nature een hunkering naar vet en zoet: vroeger was dat een zeldzame luxe waar ons lichaam maanden op vooruit kon, en dus essentieel om te overleven.

Echter zijn wij in de Westerse wereld tegenwoordig in alle basisbehoeften voorzien. Nog steeds zijn we lui en willen we onze energie sparen, maar de voeding die we binnenkrijgen bevatten een overvloed aan energie. Eten is altijd toegankelijk, er is nauwelijks acuut gevaar in de buurt, we hoeven alleen op onszelf te letten, en we worden constant blootgesteld aan slechte prikkels. Ons brein staat altijd aan en ons lichaam te vaak uit.

Je kunt je voorstellen dat dit alles niet goed is voor ons lichaam. Veel suikers, weinig beweging, veel prikkels, weinig rust: het is maar een greep uit de oorzaken van de vele breinziekten waar we tegenwoordig mee te maken krijgen. Ons brein zou erbij gebaat zijn als we meer zouden leven zoals de oermens dat deed. Een aantal van de gewoonten uit die tijd kun je nog heel goed toepassen in je eigen leven.

 

Intermittent living

Het belangrijkste voorbeeld van leven zoals in de oertijd is intermittent living. Intermittent living staat voor afwisseling in onze gewoonten, die ons overlevingsinstinct prikkelen. Omdat dit instinct tegenwoordig nauwelijks nog geprikkeld wordt, is de mens steeds zwakker, zieker en luier geworden. Intermittent living zorgt voor de nodige afwisseling in prikkels die de regelsystemen van ons lichaam op de juiste manier uitdaagt. Het gaat hierbij om een afwisseling in prikkels van:

  • Honger
  • Dorst
  • Temperatuur
  • Beweging
  • Ademhaling

 

Intermittent fasting is een belangrijk onderdeel hiervan, waarbij je maar op bepaalde momenten op de dag eet en je lichaam ook uitdaagt om niet te eten, zodat reserves worden opgebruikt. Maar ook bij de andere factoren kun je intermittent living toepassen. Koud douchen, hete sauna’s, kort en intensief bewegen (interval trainingen) en ademhalingsoefeningen zijn er allemaal onderdeel van. Deze korte prikkels noemen we ‘hormetische prikkels’ en activeren het overlevingsmechanisme in ons brein. De korte stressimpulsen houden je lichaam draaiende en beschermt daarmee je gezondheid. ‘What doesn’t kill you makes you stronger’!

 

Hurkend poepen

Zelfs de houding waarin we poepen is veranderd. Tegenwoordig zitten we op een toilet, de oermens moest op de grond hurken. Dat betekent dus ook dat onze darmen eigenlijk voor die houding zijn gemaakt: een hoek van 35 graden in plaats van 90 graden. Door hurkend te poepen komt je ontlasting een stuk makkelijker naar buiten en blijft er ook minder achter in de darmen. Dit komt ten goede van je darmgezondheid, want het zorgt voor minder infecties en ontstekingen. Je kunt de hurkende houding nabootsen door je voeten op een krukje te laten rusten wanneer je op het toilet zit, zodat je knieën hoger zijn opgetrokken en je die hoek van 35 graden hebt.

 

‘Oervoer’

Oervoer was een tijdje heel populair als voedingstrend. Dat klinkt allemaal heel spannend en ingewikkeld maar eigenlijk komt het hierop neer: onbewerkt eten en suikers volledig uit je dieet schrappen. De oermens at alleen als hij honger had. Als wij dat nu zouden doen, zouden we alsnog iedere twee uur eten. Dit komt omdat wij tegenwoordig suiker in ons dieet hebben, wat onze bloedsuikerspiegel en insulinegehalte enorm doet schommelen en veel sneller weer voor trek zorgt. De oermens kende helemaal geen suiker – enkel de kleine hoeveelheden uit fruit. Als je suiker uit je dieet schrapt zal je bloedsuikerspiegel na het ‘afkicken’ stabiliseren en heb je dus veel minder vaak honger. Dan is het ook makkelijker om intermittent fasting toe te passen, waarbij je enkel binnen een bepaald tijdsframe eet.

Ook at de oermens geen bewerkt voedsel zoals we dat nu doen. Alles kwam direct uit de natuur. Nu krijgen we veel schadelijke pesticiden binnen via ons voedsel. Hier lees je wat dit zijn en hoe je deze kunt vermijden.

 

Intensieve beweging

De oermens bewoog veel maar kende ook periodes van rust om energie te sparen. Het gaat vooral over de manier waarop onze voorouders bewogen die ons lichaam zo mist. Korte, intensieve momenten van beweging tijdens de jacht voordat men had gegeten, dus op een lege maag. Dat is waar ons lichaam het beste op reageert. Ook werd er iedere dag eten verzameld tijdens een wandeling. Belangrijk hierbij is dat men op die momenten ontzettend alert was op hun omgeving om gevaar op tijd waar te nemen. Beweging ging dus gepaard met het stresshormoon cortisol. Die hebben wij nu ook permanent in overvloed omdat we door de vele omgevingsprikkels altijd alert zijn.

Bewegen als de oermens doe je dus door korte, intensieve bewegingen (interval training) en dagelijkse wandelingen.

 

Meer kauwen

Onze voorouders moesten veel meer en harder kauwen dan nu, door de grote stukken vlees en vis en onbewerkte voeding die ze tot zich namen. Wij eten veel vloeibaar en zacht voedsel. Bovendien eten we meer dan eens voor de televisie of met onze telefoon in de hand, waardoor we niet met onze volledige aandacht eten. Dat wij zoveel minder kauwen is te zien aan de ontwikkeling van onze kaak: die is een stuk kleiner dan die van de oermens. Goed kauwen is echter ontzettend belangrijk voor de gezondheid van ons brein. Het stimuleert namelijk de doorbloeding naar ons brein, waardoor alle delen van ons brein beter hun werk kunnen doen. Zo werkt je geheugen en concentratievermogen beter en ervaar je minder stress.

 

Leven in de natuur

Waarom voelen we ons zoveel beter en gelukkiger in de natuur? Ook dit heeft te maken met de programmering van ons brein. De oermens was altijd op zoek naar omgevingen waarin overleven makkelijker zou zijn. Bijvoorbeeld als er veel vruchtbare planten in de omgeving waren, of wanneer er water in de buurt was. Ons brein was en is nog steeds geprogrammeerd om zich tot die omgevingen aangetrokken te voelen. Dus nog steeds worden we gelukkig van veel groen of wanneer we water zien. Niet alleen de hoeveelheid water speelt een rol, blijkt uit onderzoek, maar ook de helderheid of versheid. Ons brein reageert positiever op een helder stromend beekje in de bergen dan groen en mossig, stilstaand water. Moderne omgevingen met weinig groen roepen die positieve reacties niet op. Daar ziet ons oerbrein namelijk geen positieve overlevingselementen in.

 

Leven met aandacht

Tegenwoordig krijgen we in een dag dezelfde hoeveelheid prikkels die men tweehonderd jaar geleden nog niet eens in een jaar kreeg. Laat staan de hoeveelheid die de oermens kreeg. Toch staat ons brein van nature open voor veel prikkels: men moest in de oertijd altijd alert zijn voor het geval er gevaar in de buurt was. Toen hoefde men zich echter maar te focussen op een taak en waren er dus verder niet veel prikkels om op te letten. Tegenwoordig staat ons brein nog steeds op dezelfde manier open voor prikkels, maar er zíjn ook heel veel prikkels. Hierdoor springen we naar de ene prikkel van de andere en raakt ons brein overweldigd en krijgt het geen tijd meer om bij te komen. Voor de prikkels die de oermens kreeg was een paar uur slapen voldoende om er weer tegenaan te kunnen. Wij kunnen nooit tegen de hoeveelheid prikkels die we binnenkrijgen opslapen: ons brein kan in die tijd niet volledig herstellen. De oplossing hiervoor is – voor zover mogelijk – de hoeveelheid prikkels in je leven verminderen, met aandacht te leven, en om te mediteren. Een diepe meditatie van 15 minuten staat voor je brein gelijk aan drie uur slapen.

Koop je tickets!
Pre-order Nu!

Waar zit magnesium in?

Magnesium is een essentieel mineraal dat belangrijk is voor tal van lichamelijke en geestelijke processen. Denk hierbij onder meer aan hersen-

Wat is de oorzaak van PDS?

PDS (Prikkelbare Darm Syndroom) is de meest voorkomende chronische darmstoornis, vorige week deelde ik in een artikel al met je wat

Wat kun je doen tegen een depressie? 4 tips

Depressie is wereldwijd een oprukkend fenomeen. Miljoenen volwassen Nederlanders krijgen hiermee op enig moment in hun leven te maken en ook

Schrijf je gratis in voor de nieuwsbrief en krijg het e-book 'Top 10 Brain Foods' kado!

Ontvang wekelijks tips & tricks over het vergroten van je breinkennis voor een brein in balans!