Charlotte Labee

Kun je maar niet ontspannen tijdens je vakantie? Dit zegt het over je brein

Herken je dit: heb je eindelijk die welverdiende vakantie, lijk je maar niet te kunnen ontspannen. Je brein blijft overuren draaien en je merkt dat je gedachten constant naar je to do-list schieten. Waarom gebeurt dit? En hoe breng je je brein wél in die vakantiemodus?

Ik leg het je graag uit.

Vecht-vluchtreactie in het brein

Dat ons brein niet ‘uit’ wil, heeft alles te maken met ons sympatische zenuwstelsel. Deze activeert de vecht-vluchtreactie in ons lichaam wanneer we stress hebben, waardoor we ons rusteloos en angstig voelen. Het brein maakt stresshormonen aan en onze bloeddruk, hartslag en ademhaling gaan omhoog. Andere processen komen op een laag pitje te staan, bijvoorbeeld de voedselvertering. Daartegenover staat het parasympatische zenuwstelsel, dat een staat van rust en ontspanning in ons lichaam activeert, door bijvoorbeeld de hartslag en ademhaling te vertragen en actieve neurotransmitters te onderdrukken.

Overactief sympatisch zenuwstelsel

Als je op vakantie niet kunt ontspannen, is de kans groot dat jouw sympatische zenuwstelsel overactief is en je permanent vastzit in de vecht-vluchtreactie. Deze reactie van ons lichaam is ontzettend handig in acute situaties van stress, maar niet in de huidige wereld waarin veel mensen chronisch stress ervaren. Die chronische stress komt voort uit de toegenomen hoeveelheid prikkels (denk alleen maar aan je telefoon), sociale druk en werkdruk. In de vecht-vluchtreactie is de amygdala van je brein overactief, waar gevoelens van stress en angst zitten. Gebieden in het brein die o.a. verantwoordelijk zijn voor ontspanning, zoals de hippocampus en partiële junctie, worden kleiner en doen minder goed hun werk. Hierdoor wordt ontspannen steeds lastiger.

Over de grens

Als dit voor jou het geval is, en je merkt dat je op vakantie niet tot rust kunt komen, dan ben je al veel te ver gegaan. Een vakantie per jaar gaat jou dan niet helpen om ‘bij te komen’. Sterker nog: jouw brein zou geen tijd nodig hoeven te hebben om bij te komen. Als je altijd voldoende aandacht aan je ontspanning geeft, dan behoud je de balans tussen je sympatische en parasympatische zenuwstelsel. Op die manier kom je niet vast te zitten in de vecht-vluchtreactie en is ontspannen een stuk makkelijker.

Meer rust en balans

Hoe behoud je die balans dan? Daar valt ontzettend veel over te vertellen, en daarom heb ik er een heel boek over geschreven: Overprikkeld Brein – Meer Rust en Balans in 10 Weken (vanaf 28 juni te koop). In dit boek vertel ik alles over hoe een overprikkeld brein ontstaat, hoe je de signalen herkent, maar natuurlijk vooral hoe je ermee om kunt gaan en het kunt voorkomen. Prikkels, chronische stress, de invloed van social media, breinprogrammeringen, voeding, de darmen, de nervus vagus, ademhaling, meditatie: het komt allemaal langs in overzichtelijke hoofdstukken met veel praktische tips, opdrachten en een kant-en-klaar stappenplan.

Je brein helpen ontspannen

Natuurlijk geef ik je hier graag ook al een paar tips die je kunnen helpen je brein te ontspannen. Gebruik deze tips niet alleen op vakantie, maar dagelijks. Zo voorkom je dat je vast komt te zitten in een vecht-vluchtreactie, die pas op vakantie zichtbaar wordt wanneer alle andere prikkels wegvallen. Maar wil je uitgebreidere informatie en tips, dan raad ik je zeker aan mijn boek er eens bij te pakken.

  1. Meditatie
    Een van de beste manieren om je brein te laten ontspannen is meditatie. Het effect van meditatie op ons brein is zo groot, dat het zichtbaar is op hersenscans. De grijze massa in ons brein groeit in hersengebieden waar positieve processen zich bevinden, en krimpt juist in hersengebieden waar negatieve processen plaatsvinden. Die effecten zijn al te zien bij 5 minuten mediteren per dag.
  2. De juiste voedingsstoffen
    Twintig procent van alle voedingsstoffen die we eten, gaan direct naar ons brein. In tijden van stress verbruikt ons brein zelfs meer. Magnesiumverbruik in ons lichaam staat bijvoorbeeld in direct verband met de hoeveelheid stress die we hebben. Bij een magnesiumtekort kan je lichaam die magnesium dus niet meer inzetten om stress tegen te gaan en te ontspannen. Dit laat zien hoe ontzettend belangrijk het is om de juiste voeding te eten, ook voor je mentale gezondheid.
  3. Beweging en natuur
    We weten inmiddels wel dat bewegen goed voor ons is, maar toch wil ik hem hier even noemen. We zetten beweging vaak in voor onze fysieke gezondheid, maar het is ook ontzettend belangrijk voor onze mentale gezondheid. Wanneer we bewegen maken we gelukshormonen aan die ons helpen ontspannen. Hetzelfde gebeurt in de natuur: onderzoek heeft laten zien dat alleen al het kijken naar groen zichtbaar positief effect heeft op ons brein.
  4. Slaapritme
    Een logische, maar toch voor veel mensen zo ontzettend lastig: een goed slaapritme behouden. Hoe meer stress we hebben, hoe lastiger we in slaap komen, en hoe meer stress we uiteindelijk weer hebben door slaapgebrek. Ons brein heeft onze nachtrust namelijk nodig om gebeurtenissen, herinneringen en emoties te verwerken om zo weer ruimte te maken voor nieuwe prikkels. Krijgt ons brein die tijd niet voldoende, dan stapelt alles zich op, wat resulteert in chronische stress. Zet je nachtrust op nummer één, hoe lastig dat soms ook is.
  5. Telefoongebruik
    Als laatste is onze telefoon een grote stressfactor in ons leven. Niet alleen vanwege de dingen die we op onze telefoon doen (werk e-mails bekijken in onze vrije tijd, eindeloos op TikTok scrollen), maar vooral omdat onze telefoon onze tijd van ontspanning van ons afpakt. Wanneer we een momentje ‘niets’ hebben, pakken we onze telefoon erbij. In de trein, in de wachtkamer bij de tandarts, tijdens de lunchpauze, wanneer we lekker op de bank liggen. Even je social media checken voelt misschien wel als ontspanning, maar voor ons brein is dat het niet. Die krijgt op een hoog tempo ontzettend veel prikkels en informatie te verwerken, en is daardoor keihard aan het werk. Door onze telefoon zijn de momenten dat we echt even helemaal niks doen, en gewoon voor ons uit staren, compleet weg. En dat effect voel je in je brein. Pak die momenten daarom wel, het liefst ieder uur. Staar even vijf minuten uit het raam. ‘Lummel’ wat. Je brein zal je dankbaar zijn.
Koop je tickets!
Pre-order Nu!

Kun je maar niet ontspannen tijdens je vakantie? Dit zegt het over je brein

Herken je dit: heb je eindelijk die welverdiende vakantie, lijk je maar niet te kunnen ontspannen. Je brein blijft overuren draaien

Stress op de werkvloer: hoe voorkom je als werkgever burn-out?

Steeds meer mensen kampen met burn-out als gevolg van stress op de werkvloer. Dit ligt niet altijd aan een te hoge

3 redenen waarom visolie gezond is

Wanneer het over omega 3 gaat, gaat het vaak over visolie. Dat is begrijpelijk, want visvetzuren behoren tot de essentiële omega

Schrijf je gratis in voor de nieuwsbrief en krijg het e-book 'Top 10 Brain Foods' kado!

Ontvang wekelijks tips & tricks over het vergroten van je breinkennis voor een brein in balans!